Tindientu.com - Tin điện tử - Cổng thông tin điện tử - Tin tức trong ngày

Trang chủ » Sách hay » Ám ảnh công đường

Ám ảnh công đường

Nhìn dáng hình mai vóc hạc, tóc bạc trắng thế kia, câu hỏi hơi vô duyên. Nhưng tại ông vẫn ngồi sau chiếc bàn, trước mặt vẫn đặt miếng bìa gấp đôi hình chữ A ghi chức danh chủ tịch, nên tôi ngờ ngợ. Ông Tăng bước ra sân, vung vẩy chiếc ấm sứ, đổ bã trà. Ái chà! Hơn 40 năm mà tác phong của ông vẫn thế. Áo bỏ trong quần, tay mang đồng hồ, chân dận giày da. “Chị lâu nay vẫn khỏe? Nhìn tôi nhận ra ngay. Đúng là cô Phú quân bưu ngày nào. Bây giờ khéo lên đến đại úy rồi nhể?”. “Dạ! Cháu sắp nghỉ hưu, về quê xin xác nhận là xã miền núi. Bọn trẻ hình như cần ưu tiên thi cử gì đó”. Tôi không dám khoe mình đã mang cấp hàm trung tá. “Ờ! Uống nước đi đã. Tí nữa sang bên kia… hay là để tôi sang bảo chúng nó làm cho nhanh”. Ông chỉ qua dãy nhà hai tầng sừng sững bên cạnh. Đó là trụ sở ủy ban xã, còn dãy nhà cấp 4 cũ này, chắc dành cho mấy ban ngành trong khối mặt trận như người cao tuổi, thanh niên, phụ nữ…

Tôi chúa ngại vào chốn công đường. Mang tiếng là sĩ quan quân đội, việc giấy tờ, thủ tục tôi mặc kệ chồng. Lần này về quê mẹ, chẳng nhẽ bắt chồng đi nữa thì tội. Cách đây đúng 41 năm, lần đầu tiên tôi bước chân vào ủy ban xã. Lúc đó ông Tăng còn là xã đội trưởng, người bé tẹo trong bộ quân phục cũ đã sửa lại,

xà cột da sề sệ sau mông. Cầm lá đơn tình nguyện nhập ngũ của tôi, ký bằng máu, xã đội trưởng cất giọng oang oang: “Hoan nghênh lòng yêu nước của cô. Miền Nam đang rất cần sức trẻ. Nhưng cô người hơi bé, để năm sau”. Tôi suýt khóc, hay là chú ấy nhận ra chữ ký dưới lá đơn chỉ là máu tôi lấy từ đuôi con thằn lằn? “Chú cứ cho cháu đi. Ăn cơm bộ đội một tháng là cháu thêm cân ngay. Chú nhá! Gớm, người thế này mà chú chê bé. Chú gầy còm thế kia, còn chỉ huy quân sự cả xã được cơ mà”. Không biết tôi chạm vào lòng tự ái hay tự mãn của xã đội trưởng, ông ký vào lá đơn, mở xà cột lấy chiếc dấu tròn đưa lên miệng hà hơi rồi đóng cốp một cái. “Thôi được! Cố lên nhá. Đừng có đào ngũ, về đây tôi gô cổ lại đấy”.

Tôi vào bộ đội, nhờ có chút văn hóa nên cũng nhàn. Hai năm sau được về phép, lên ủy ban xin dấu, ông Tăng đã ngồi ghế chủ tịch xã. Ông chủ tịch cũ, người to lớn nhanh nhẹn, dù đã có vợ hai con vẫn xung phong đi bộ đội. Ông Tăng người bé nhưng tiếng nói to, được cử lên thay thế. Tuổi hai mươi, bây giờ nhắc lại thấy tiếc. Tôi mặc bộ quân phục vừa như in, tóc tết đuôi sam bỏ hai bên. Về xã, ai thấy cũng rách mắt nhìn. Ông Tăng thấy đôi quân hàm có vòng tròn bạc gắn hai tia chớp, thì oang oang. “Quân bưu hả! Lớn phết nhỉ. Về nghỉ phép mười ngày mà không ra ủy ban chơi?”. Ông làm như ủy ban xã giống cái công viên thành phố. Tôi về nhà, cùng mẹ đi gặt với đội sản xuất, vừa vui vừa có công điểm. Tháng Năm vần vũ những cơn mưa rào bất chợt. Sau mưa là những buổi trưa nắng hoa mắt, nước ruộng nóng như đun trên bếp. Lũ cua cuống cuồng bò lên bờ, nấp trong các bụi cỏ. Bọn gái trẻ trong xóm theo tôi đi bắt cua như đi hội. Áo mấy chị em ướt đẫm mồ hôi. Con Lanh lớn nhất bọn. Mười sáu tuổi mà phổng phao, vú bằng quả bưởi. Ngực áo sơ mi màu xanh, bạc trắng hai miếng bằng bàn tay do đôi su-chiêng dày, nhọn hoắt đội lên. Nó mê mẩn nhìn chiếc áo bộ đội có hai túi chéo của tôi. “Ước gì em có được chiếc áo này nhể”. Tôi ghé tai nó: “Hôm nào trả phép, tao cho cái áo cũ. Cấm được nói với bọn kia nhá”. Mặt con Lanh đỏ bừng, mắt sáng rực. Nó bỗng ném giỏ cua xuống đất, vừa chạy vừa la hét như con rồ, đôi bắp đùi trắng, tròn lẳn dính bùn lấp loáng nắng.

Tối, cả nhà ngồi ngoài hiên ăn khoai lang và uống nước chè xanh. Tôi hỏi bố: “Xã mình hết người hay sao mà để ông Tăng làm chủ tịch? Người bé như que tăm, đi họp hành trên huyện, xấu mặt cả xã”. Bố chép miệng: “Chả có chó bắt mèo ăn cứt. Những người kha khá, họ ra trận hết, ở nhà toàn bọn “sứt môi lồi rốn”. Người như ông Tăng cũng là khá rồi. Được cái lão hoạt ngôn, tiếng như tiếng Trương Phi, ai cũng nể”. Mẹ lắc đầu: “Nể cái khỉ gió. Sợ thì có. Ông ấy mà phát biểu lúc cuối cuộc họp, có nước nín đái ngồi im. Khiếp! Dây cà ra dây muống”. Hai hôm sau, có chiếu bóng, tôi được chứng kiến tài ăn nói không biết mệt của chủ tịch xã. Anh thuyết minh phim giọng trơn tuột: “Kính thưa toàn thể đồng bào, đồng chí! Tối nay đội chiếu bóng lưu động 190 chúng tôi xin phục vụ đồng bào, đồng chí bộ phim Vĩ tuyến 17 ngày và đêm. Bộ phim ca ngợi tinh thần chiến đấu dũng cảm, lòng thủy chung vô bờ bến của quân dân Vĩnh Linh. Trước khi chiếu phim, đồng chí Tăng, chủ tịch xã có đôi lời phát biểu”. Chủ tịch xã đứng còn thấp hơn cái đèn chiếu. Buổi tối mà ông vẫn áo bỏ trong quần, lưng đeo xà cột, đầu đội mũ cối. “Cộc! Cộc! Cộc!”. Tôi giật mình vì tiếng ngón tay gõ lên micro. “A lố! À lồ! Tôi xin có vài ý kiến nhỏ như sau. Hiện nay, chiến tranh phá hoại bằng không quân của địch đã leo thang khắp miền Bắc. Đồng bào phải nâng cao tinh thần cảnh giác, thực hiện cuộc vận động “ba không” (không nghe – không thấy – không biết). Tuyệt đối giữ gìn bí mật quốc gia, nếu phát hiện kẻ lạ mặt nào lảng vảng trong thôn xóm, phải báo ngay cho dân quân và công an xã…”. Xong khoản “bảo mật phòng gian”, ông chuyển sang nhắc nhở các thôn xóm thực hiện nghiêm nghĩa vụ thực phẩm, giữ gìn đường làng ngõ xóm phong quang, nhắc nhở nhà nào, cơ quan nào còn để tường quét vôi trắng, phải tiến hành bôi màu ngụy trang ngay. Ông nói dài lắm, đủ thứ trên đời, phải tôi nói như thế chắc khản cổ rồi, vậy mà tiếng ông vẫn sang sảng. Người lớn ngồi nghe lâu quá, sốt ruột nhưng nể chủ tịch xã, nên xúi bọn trẻ con la ó phản đối. “Chiếu đê…ê…ê! Muộn rồi”.

Chồng tôi vốn là học sinh trường miền Nam, quê Quảng Ngãi, nhập ngũ rồi cùng đơn vị, chúng tôi có dịp tìm hiểu, đi đến hôn nhân. Quê nội xa, chúng tôi xin giấy giới thiệu về quê ngoại đăng ký kết hôn. Chủ tịch xã lúc ấy vẫn là ông Tăng. Mấy năm mới gặp, thấy ông có thay đổi, đi dép nhựa trắng Tiền Phong thay cho dép cao su, tay xách cặp đen thay vì đeo xà cột da. Áo sơ mi trứng sáo, quần tây đen thay cho bộ quân phục lụng thụng. Ông vồ vập bắt tay chúng tôi, ngưỡng mộ ngước mắt nhìn hai đứa sánh vai trong bộ quân phục vải Tô Châu xanh biếc. “Chúc mừng hạnh phúc hai đồng chí. Vui duyên mới không quên nhiệm vụ nhá”. Bố tôi viết đơn, xin phép xã cho mổ con lợn ba chục cân làm đám cưới. Anh trưởng ban thuế không cho, ông đành tìm đến nhà chủ tịch Tăng, mang theo mấy bao thuốc lá Tam Đảo. “Báo cáo anh! Hai cháu nhà tôi trăm năm mới có một lần, các anh chiếu cố. Tôi làm nghĩa vụ thực phẩm xong hết cả rồi. Còn con lợn còi, xin phép mổ lo việc cho các cháu”. Ông Tăng oang oang: “Không riêng gì con anh mới là bộ đội. Xã này cũng bao nhiêu đồng chí còn trong chiến trường kia. Có ai đòi hỏi đãi ngộ gì đâu. Đám cưới đời sống mới, lại lợn gà linh đình, dân họ phản ảnh chết chứ lị”. Bố tôi giúi mấy bao thuốc vào tay chủ tịch xã, nói khéo: “Vẫn biết Nhà nước quy định thế. Nhưng thằng rể tôi nó từ miền Nam ra. Anh chiếu cố lấy một lần, cho cháu nó thấy địa phương ta không tiếc đồng bào miền Nam thứ gì. Mai kia vào lại chiến trường, nó có chuyện mà nhắc lại, anh ạ”. Ông Tăng trầm ngâm: “Cũng khó nghĩ nhể! Thôi! Đưa đơn tôi ký, rồi gặp trưởng ban thuế nộp tiền sát sinh. Nhưng lúc chọc tiết, phải bịt mồm con lợn lại nhá. Cấm để nó kêu đấy. Ảnh hưởng chính trị chết”.

Vợ chồng tôi chuyển vào công tác trong Quân khu 4. Tôi sinh thằng cu đầu lòng thì ba nó trở lại chiến trường B. Thời chiến đi lại khó khăn, chẳng có dịp nào mà về thăm quê. Bố tôi viết thư, kể chuyện ngoài ấy có nhiều đổi mới. Ruộng nương bây giờ không còn làm chung nữa. Nhà nước cho khoán sản. Mỗi sào mấy chục cân nộp cho hợp tác xã, cứ cuối vụ gồng gánh trả vào kho. Ai không có thóc nộp thì quy ra tiền, hoặc quy ra ngô, sắn, cốt là đủ sản. Các cụ già nói vui: “Chẳng khác gì ngày xưa đi nộp tô cho địa chủ”. Rồi cảnh người dân bị bắt bớ, trưng thu tài sản như chị Dậu trong tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố cũng xảy ra. Tôi kể lại chuyện này cho một số bạn bè người thành phố, họ không tin, bảo tôi là “giọng điệu phản động”. Thực ra điều này cũng dễ hiểu. Khoán sản rồi thì khác thời ăn chia theo công điểm. Người siêng năng, chịu khó, biết tính toán thì kinh tế khá dần lên. Người lười biếng, đau ốm, thụ động thì không đủ ăn, nghèo đói. Đã không đủ ăn thì tiền, lúa đâu mà nộp sản. Vậy nên ủy ban xã mới phải trưng thu tài sản. Bàn ghế, tủ ỷ, xe đạp, thậm chí cả lợn nái trong chuồng đều bị thu. Chẳng ai cướp của anh cả, khi nào anh nộp sản xong, lên ủy ban mà nhận về. Một số người bất mãn, chống đối thì bị xã bắt giữ vì tội gây rối trật tự trị an, chống người thi hành công vụ. Chuyện như một cộng một là hai, có gì khuất tất đâu. Nhưng, người dân quê tôi hồi ấy giận ông Tăng quá tay, vô tình vô nghĩa với dân. Chủ tịch xã gì mà dẫn đầu một đội đi thu sản, mặt mũi hầm hầm như trương tuần, lý trưởng ngày xưa. Đến xóm nào là loạn cả lên. Chưa biết thu được gì không, buổi trưa đó đã tổ chức đánh chén ê hề ở nhà trưởng khu.

Bố tôi lần ấy suýt bị bắt lên xã. Không phải nhà tôi chậm nộp lúa sản, mà do con chó cái mới đẻ. Một chú dân quân trong đội trưng thu, qua cổng nhà tôi thì buồn đái quá, mới tạt vào trong bờ rào hàng duối. Vừa vạch quần ra liền bị con chó cái xông ra, ngoạm cho một miếng, bắp chân chảy máu. Tức quá, chú dân quân hô hoán lên là chó rồ, gọi mười mấy thanh niên đi cùng vây đập chết con chó. Bố tôi ôm đàn chó con đến nhà trưởng khu, bắt đền. Đang dở cuộc rượu, chủ tịch Tăng ra lệnh: “Đưa về trụ sở xã. Định làm loạn hả!”. Hai chú dân quân xã đã xách tay bố tôi định đưa đi, chị Hòa cán bộ Hội Phụ nữ ghé tai ông Tăng nói nhỏ gì đó. Thế là bố tôi thoát. Đến bây giờ, bố tôi chịu chả biết hôm ấy chị Hòa nói gì. Tôi thì phỏng đoán, có thể chị ấy nhắc chủ tịch xã, gia đình tôi là gia đình quân nhân chẳng hạn.

***

“Uống nước đi cô! Nhanh thật đấy! Nhoáng cái đã mấy chục năm”. Ông Tăng mời tôi chén nước, bàn tay nhăn nheo run run, không còn mạnh mẽ chém gió mỗi khi phát biểu như thời trước. “Bác vẫn là chủ tịch?”. “Ừ! Chủ tịch Hội Người cao tuổi ấy mà. Về nhà ngồi mãi cũng chán, tham gia công tác được ngày nào vui ngày ấy. Thực với cô, tôi quen không khí công sở mất rồi”. Tôi nhờ ông Tăng xin hộ cái dấu xác nhận. Tôi vẫn ngại vào nơi công đường. Đúng như ông Tăng nói, giấy tờ ông mang đi chưa đầy mười phút đã xong. Ông quay lại với tờ giấy đóng dấu đỏ chói, hồ hởi: “Chúng nó bây giờ, bí thư, chủ tịch toàn con cháu mới lên, nể tôi lắm. Cô đi xin dấu, chúng nó thu mười nghìn đồng lệ phí đấy”. Tôi ái ngại, rằng trụ sở ủy ban xã rộng lớn thế kia, sao vẫn để khối mặt trận làm việc bên này? Ông Tăng hắt cặn chén trà lên tường, bực bội: “Thế đấy cô ạ! Chúng nó bây giờ nhạt nhẽo, vô tình lắm. Có cựu mới có tân chứ. Cứ tưởng nhà cao cửa rộng là oai à. Mấy năm trước tôi góp ý, không đứa nào nghe, đến nỗi chủ tịch xã với trưởng ban địa chính vào tù, phó chủ tịch bị kỷ luật. Nhục quá!”. Ông quay sang tâm sự với tôi, thủ thỉ chứ không còn oang oang, rằng lớp trẻ bây giờ “ngựa non háu đá”, làm ăn tùy hứng, vô chính phủ. “Phép vua thua lệ làng”, dân “được vạ má sưng”, không như ngày trước đâu. Ông vỗ vỗ lên tay tôi: “Chuyện hồi thu sản ấy mà, cô nói lại với ông cụ thông cảm cho tôi. Mình dại thật. Toàn theo kiểu “thiên lôi chỉ đâu đánh đấy”. Dở!”.

Tôi định nói với ông, mấy chục năm đeo bám chốn công đường, con người không thiu thối ra còn là may. Nhưng tôi sợ ông tự ái.

Tháng 8/2012

 

Phùng Phương Quý

 

 

Nguồn: http://phunuonline.com.vn/nguoi-yeu-sach/tac-gia-tac-pham/am-anh-cong-duong/a75531.html

Tags: ,

Bài viết liên quan

Copyright © 2014 Tin tức - Tin điện tử - Tin online - Tin tức trong ngày
Website đang được xây dựng demo. Chúng tôi không cung cấp thông tin, dịch vụ và sản phẩm trên web này.
Phát triển bởi Quảng Cáo Tự Nhiên